DTD
Demiryolu Taşımacılığı Derneği

Basın Açıklaması

25 Mart 2010
Sözbir Royal Recidence Hotel

TEHLİKELİ MADDELERİN DEMİRYOLU İLE TAŞINMASI

Tehlikeli maddelerin kullanımı hem kaliteli bir yaşam hem de sürdürülebilir kalkınma ve gelişimin sağlanması için zorunludur.

Tehlikeli maddelerin yurtiçi taşımacılığında gerekli hukuki ve teknik düzenlemeleri yürürlüğe girmemiş olmasından dolayı,Türkiye “tehlikeli bir durumla” karşı karşıyadır.

30/11/2005 tarihinde kabul edilen 5434 Sayılı “Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına ilişkin Avrupa Anlaşmasına (ADR) Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun” kabul edilmiştir.
Bu Kanunun gereği olarak 31.3.2007’de yürürlük tarihi 01.01.2009 olan “Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik”  çıkartılmıştır. Ancak Türkiye’de tehlikeli madde taşımacılığında kullanılacak araç, ekipman, dolum ve boşalım tesisleri ile insan kaynağının ADR’ ye uyumlu sertifikalı ve eğitimli olarak hazır olmaması nedeniyle 15 Haziran 2008’de, yürürlük tarihi 01.01.2010 tarihine ertelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda bu tarihe kadar da karayolu taşımacılık sektörü hazır olamayacağı anlaşılmış ve 10 Temmuz 2009’da yürürlük tarihi 01.01.2011 tarihine ertelenmiştir.
Anlaşılmıştır ki; Türkiye olarak tehlikeli maddelerin karayolu ile taşınmasında özel kurallara, tehlikeli madde taşımacılığında izlenecek güzergahlar ve park yerlerine, denetim yetkisi ve kullanımına, gönderenin, paketleyenin, yükleyenin, dolduranın, taşımacının, taşıt sürücüsünün ve araçta bulunan diğer görevlilerin, teslim alanın, tank/konteyner/depo işletmecisinin yükümlülüklerine, güvenlik danışmanına, eğitim ve uygulamadan sorumlu kurumlarına hazır değildir.

Yani 01.01.2011 tarihine kadar yapılacak karayolu taşımaları biraz “tehlikeli” olacaktır. Ancak yapılacak uyumlaştırma çalışmalarının 01.01.2011 tarihine kadar yetiştirilmesi de biraz zor görünüyor.

Bu konuda demiryolu taşımacılığı daha hazırlıklıdır. Bu hazır olmanın nedeni de, kendilerini ilgilendiren Uluslararası mevzuatla çok uzun yıllara dayanan uyumdan ve tecrübeden kaynaklanmaktadır. Ayrıca Demiryolu temiz, güvenli ve çevre dostu taşımacılık sistemidir.
 

TCDD tehlikeli madde taşımalarını uluslararası (RID) kurallara uygun olarak yapmaktadır.  Akaryakıt taşımaları için vagon parkında yeteri kadar uygun vagon bulunmaktadır. Ancak ülke genelinde büyük miktarda yapılan akaryakıt taşımalarından demiryolu çok az (2007 yılında 262 bin ton) miktarda pay alabilmektedir. Bunun nedeni de göndericilerin/alıcıların demiryolu taşımacılığını ihmal etmeleridir.

Ancak bilinmelidir ki, “Tehlikeli Madde Taşımacılığı” Türkiye’nin tüm kamu kurumlarını, lojistik ve taşımacılık kuruluşlarını, araç,konteyner, ekipman üreten sanayi kuruluşlarını, tehlikeli madde kapsamına giren tüm üreticileri, ithalat ve ihracatçılarını ve tehlikeli maddeler ile yakın veya uzak olan tüm insanları çok yakından ilgilendiren “hayati”  bir konudur.

Bu maddelerin çevreye ve insanlara zarar vermeden güvenli bir şekilde taşınması, depolanması ve elleçlenmesi için hemen her ülkenin çeşitli düzenlemeleri ve iç yönetmelikleri vardır. Bunların çoğu Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunun hazırladığı “Model Mevzuat”taki tavsiyelere dayanmaktadır.

Hukuki ve teknik düzenlemelerin amacı; Tehlikeli maddelerin, insan sağlığına, diğer canlılara ve çevreye zarar vermeden emniyetli bir şekilde taşınmasını sağlamaktır.

Bunun için:

Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu ulaşım modlarında uyulacak yöntem ve esasları belirler.
Taşıtların ve taşıma kaplarının özellikleri ile bu tür maddeleri taşıyan araçları kullanan sürücülerin eğitimleri ve sertifikalandırılmasını düzenler.
Sınıflandırma, etiketleme, paketleme ve işaretleme esaslarını belirler.
Tehlikeli maddelerin kabul ve kontrolüne ait usul ve esasları belirler ve tüm bunlar için ortak standartları belirler.
Yukarıdaki ortak standartları kapsayan “Uluslararası Demiryolu Taşımalarına ait Sözleşme (COTIF)” olarak “Uluslararası Demiryolu Taşımalarıyla İlgili Hükümetlerarası Örgüt (OTİF)”  tarafından düzenlendi.

Uluslararası Demiryolu Taşımalarına ait Sözleşme (COTIF)’yi onaylayan ülkeler, tehlikeli maddelerin demiryolu ile uluslararası taşımalarını COTIF’in eki olan RID Yönetmeliği çerçevesinde yürütmektedir.

46 ülkenin taraf olduğu COTIF’ i   Türkiye de onaylamıştır.

AB’nin politikası çerçevesinde Demiryollarındaki serbestleşme hareketlerine uyumlu olarak yeniden düzenlenen COTIF ve Ekleri,  01.Temmuz.2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye’de, Tehlikeli Maddelerin demiryolları ile Uluslararası taşımaları, COTIF’in ana eki olan RID Yönetmeliği çerçevesinde yapılmaktadır.

Türkiye’nin de aralarında bulunduğu Uluslararası Demiryolu Taşımalarına ait Sözleşme (COTIF)’yi onaylayan 46 ülkenin tehlikeli maddelerinin Demiryolu ile uluslar arası taşımaları, RID Yönetmeliği çerçevesinde yapılmaktadır.

AB’nin politikası çerçevesinde Demiryollarındaki serbestleşme hareketlerine uyumlu olarak yeniden düzenlenen COTIF ve Ekleri,  01.Temmuz.2006 Tarihinde yürürlüğe girmiştir.

RID Yönetmeliği, AB’nin 96/49/EC sayılı direktifi ile 23.06.1996 tarihinden itibaren tüm AB üye ülkeleri içerisinde ve arasında uygulanması zorunlu hale getirildi.

Avrupa Parlamentosu, 24.Eylül.2008 tarih ve 2008/68/EC sayılı konsey direktifi ile tehlikeli maddelerin demiryolu ve karayolu ile taşınmasında mevcut olan yasal düzenlemelerin tek bir topluluk direktifinde uyumlaştırılması için çalışmaktadır. Yeni yasa İçsuyolu taşımacılığını da kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Yeni direktifin uygulamaya girmesi ile 94/55/EC sayılı Karayolu, 96/49/EC sayılı Demiryolu ile 95/35/EC ve 2000/18/EC sayılı Güvenlik Tavsiyelerine ait direktifler feshedilecektir.

Dünya’da bu gelişmeler olurken, Türkiye’de Tehlikeli Maddelerin demiryolu ile yurt içinde taşınması, TCDD’nin “Tehlikeli Maddelerin Taşınmasına Ait 505 no’lu Genel Emir” ve      “Trenlerin Hazırlanmasına ve Trafiğine ait Yönetmelik” çerçevesinde yapılmaktadır.

TCDD’nin alt yapısı, çeken ve çekilen araç standartları karayollarına nazaran çok daha iyi olmasına rağmen, TCDD’nin bu konudaki mevzuatı, AB’nin 96/49/EC sayılı konsey kararlarına ve RID Yönetmeliğine göre yetersiz kalmaktadır. Örneğin; Sertifikalandırma, lisans, denetleyici kurullar, Güvenlik Danışmanlığı gibi düzenleyici birimler henüz oluşmamıştır.

Ulaştırma Bakanlığı, AB’nin 23.Temmuz.1996 Tarih ve 96/49/EC sayılı konsey direktifini esas alarak 28.04.2005 tarihinde “ Demiryolu ile Tehlikeli Eşyaların Taşınması Yönetmeliği” taslağını hazırlamıştır. Bu yönetmelik aynı zamanda, TCDD’nin mevcut tekel yapısını serbest statüye dönüştürecek, Özel sektörün tren işletimine imkân tanıyacak yasa tasarılarına da uyumlu hazırlanmıştır. Söz konusu yasa tasarıları kanunlaşmadığı için Yönetmelik taslağı da beklemektedir.

Tehlikeli maddelerin depolanması ve taşınması insan ve çevre sağlığı için son derece önemlidir. Bu açıdan bakıldığında, hazırlanmış olan “ Demiryolu ile Tehlikeli Eşyaların Taşınması Yönetmeliği”  ile Türk Demiryolu sektörünü serbestleştirecek, TCDD’yi yapısal reformla canlandıracak yasa tasarılarının ilgili kurum ve kuruluşların da görüşleri alınarak bir an önce, meclise sunulması hayati önem arz etmektedir.

Bu gecikmenin faturası, kazaların insana ve çevreye verdiği zararlarla her geçen gün artmaktadır.

Söz konusu yasa tasarılarının yürürlüğe konulacağı hükümet programlarında yer almasına rağmen, bugüne kadar yasalar çıkartılamamıştır.
 
Yasaların bu yıl içinde TBMM’den çıkartılacağı umudundayız.

Demiryolu Taşımacılığı Derneği